Τι είναι η «Κοινή Γνώμη;» Στις στήλες των εφημερίδων παρουσιάζεται σαν μια οντότητα υπέρτατη, ο ανώτατος διαιτητής και διευθυντής για κάθε αντιγνωμία. Τη γράφουν με κεφαλαία αρχικά. Η «Κοινή Γνώμη» απαιτεί αυτό, η «Κοινή Γνώμη» φρονεί εκείνο. Για τις εφημερίδες είναι η πηγή της δύναμης. Αυτές εκπροσωπούν την «Κοινή Γνώμη». Όχι τη δική τους. Όχι τα συμφέροντα η τα πάθη των ανθρώπων που γράφουν την εφημερίδα. Όχι τις υστεροβουλίες τους, τις πονηριές τους, τις συμπάθειες ή αντιπάθειες τους, και τις περισσότερες φορές το πλερωμένο συμφέρο τους. Και οι πιο κομματικές και φατριαστικές εφημερίδες τη θεά αυτή παρουσιάζουν στο κοινό και μιλάνε στονομά της.
Υπάρχει όμως «Κοινή» γνώμη; Λίγο αν εξετάσει κανείς βαθύτερα τα ζήτημα, θα ιδεί πως τέτιο πράμα δεν υπάρχει. Πάρετε τα πολιτειακά πρόβλημα. Κοινή Γνώμη δεν υπάρχει. Άλλοι θέλουν τη Βασιλεία, άλλοι τη Δημοκρατία, άλλοι το Σοβιετικό Σύστημα. Πάρετε τα οικονομικά πρόβλημα. Άλλοι θέλουν να φορολογιέται το κεφάλαιο, άλλοι θέλουν την έμμεση φορολογία. Άλλοι θέλουν προστατεφτικό δασμολόγιο, άλλοι θέλουν ελεύτερο εμπόριο, οι ενοικιαστές θέλουν ενοικιοστάσιο, οι ιδιοχτήτες δεν το θέλουν. Άλλοι θέλουν μοιρασιά στα χτήματα χωρίς αποζημίωση, άλλοι θέλουν μεγάλα χτήματα ή μεγάλες αποζημιώσεις.
Πού είναι η Κοινή Γνώμη; Πάρετε το στρατιωτικό ζήτημα. Άλλοι θέλουν μεγάλες δαπάνες για το στρατό και το στόλο, γενική και μακρόχρονη στρατολογία. Άλλοι πάλι θέλουν κατάργηση των εξοπλισμών, εφεδρικό μόνο στρατό, μικρότατη στρατιωτική θητεία. Πού είναι η Κοινή Γνώμη; Πάρετε το εκπαιδευτικό πρόβλημα. Άλλοι θέλουν πλατιά και μακρόχρονη λαϊκή παιδεία, κοινή για όλα τα παιδιά, άλλοι πάλι θέλουν να χωρίζονται νωρίς τα παιδιά, που θα πάνε στη Μέση Παιδεία. Άλλοι θέλουν τη συντήρηση του παλιού Βαβαρικού συστήματος, και άλλοι τη ριζική αλλαγή του. Άλλοι θέλουν την καθαρέβουσα μόνο, άλλοι τη δημοτική μόνο, άλλοι και τη δημοτική και την καθαρέβουσα, και άλλοι τη μιχτή. Πού είναι η Κοινή Γνώμη; Και όχι μόνο στα γενικά, ακόμη και σε ειδικά ζητήματα είναι πολύ δύσκολο να πει κανείς πως υπάρχει «Κοινή Γνώμη.» Είναι λοιπόν φανερό, πως όσοι βάζουν μπροστά το είδωλο αυτό για να δώσουν κύρος στη δική τους γνώμη, μεταχειρίζονται ένα ψέμα, τις περισσότερες φορές συνειδητό.
Ίσως όμως θα μπορούσε να πει κανείς, πως Κοινή Γνώμη είναι η γνώμη των περισσότερων. Μα πρώτα πρώτα, αν ακριβολογήσει κανείς, και η γνώμη της πλειονοψηφίας δε μπορεί να ονομαστεί «κοινή». Και έπειτα ποιος απ’ αυτούς που μεταχειρίζονται το είδωλο, εξακριβώνει πρώτα την πλειονοψηφία; Ας αφήσουμε το άλλο ζήτημα, αν δηλ. οι πολλοί στοχάζονται και σωστά ή τι θα στοχαστούν, άμα διαφωτιστούν απάνω σενα ζήτημα και δε μιλάνε πρόχειρα και με υποβολή της συνήθειας ή της αυθεντίας. Και τι υπάρχει λοιπόν, αν δεν υπάρχει Κοινή Γνώμη; Υπάρχει η γνώμη των μερίδων, των κομμάτων, των ομάδων, που στα γενικά ζητήματα ανάγονται όλες «κατ’ έσχατον λόγον», σε γνώμη ή σε συμφέροντα κοινωνικών τάξεων.
Δημήτρης Γληνός, Εκλεκτές Σελίδες, τ. 3, Στοχαστής, 1972: 79-80 (για να κατανοούμε την εποχή μας, 1927)
ΠΗΓΗ:users.sch.gr/symfo/
