Με στοιχεία από άρθρο του Dean Baker στον Guardian
Trichet cartoon
Ο Jean-Claude Trichet, απερχόμενος (επιτέλους) πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, υπήρξε ο αρχιερέας της καταστροφής του (σαθρού) οικοδομήματος που λέγεται ευρωζώνη. Αποχωρεί από τη θέση του προέδρου της ΕΚΤ λοιπόν στα τέλη του μήνα, έχοντας προκαλέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση τέτοια οικονομική καταστροφή που ορκισμένοι εχθροί του δυτικού κόσμου όπως ο Οσάμα Μπιν Λάντεν δεν είδαν ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα, με δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών να έχουν ριχτεί στον Καιάδα της ανεργίας και της υποαπασχόλησης (προς τέρψιν των οπαδών του ναζιστικού νεοφιλελευθερισμού) – κι όλα αυτά λόγω της κακοδιαχείρισης της ευρωπαϊκής οικονομίας επί των ημερών του.
Την ίδια στιγμή, η υφήλιος ακροβατεί επικίνδυνα στο χείλος μιας ακόμα οικονομικής κρίσης επειδή η ΕΚΤ (δηλαδή ο Trichet) και το ΔΝΤ απέτυχαν οικτρά να αντιμετωπίσουν την κρίση δημοσίου χρέους. Θα περίμενε κανείς από έναν (υποτίθεται) ευφυή και (υποτίθεται) καλά καταρτισμένο οικονομολόγο όπως ο πρόεδρος της ΕΚΤ να έχει πάρει είδηση ότι κάτι στη συνταγή του πήγε στραβά.
Κι όμως: ο Jean-Claude Trichet θεωρεί ότι τα έκανε όλα σωστά – ολόσωστα!
Μοναδικό κριτήριο με το οποίο έπαιρνε (και παίρνει – όσο ακόμα είναι στο τιμόνι της ΕΚΤ) αποφάσεις ο Trichet είναι ο πληθωρισμός. Δηλαδή, για τον Trichet όλα πάνε καλά αν ο πληθωρισμός είναι 2% ή χαμηλότερος.
Οι υπόλοιποι δείκτες της οικονομίας δεν εξετάζονται καν, είναι σα να μην υπάρχουν. Η λήψη οικονομικών αποφάσεων, που είναι κλασικό παράδειγμα προβλήματος πολυκριτήριας λήψης αποφάσεων και μάλιστα με τις αντικειμενικές συναρτήσεις να είναι όχι απλά μη γραμμικές, αλλά δυναμικές, στοχαστικές, ακόμη και χαοτικές, από τον “φωστήρα” Trichet και τους εξοργιστικά ακριβοπληρωμένους “ειδήμονες” που τον περιβάλλουν μοντελοποιείται, στην καλύτερη περίπτωση, ως ένα βλακωδώς απλό πρόβλημα που δεν εντάσσεται καν στον μονοκριτήριο γραμμικό προγραμματισμό χωρίς περιορισμούς.
Τέτοια προβλήματα λύνει ένας φοιτητής Διοίκησης Επιχειρήσεων στο πρώτο κεφάλαιο του μαθήματος “Επιχειρησιακή Έρευνα” και χρησιμεύουν μόνο στο να τον βάλουν στο πνεύμα του συγκεκριμένου επιστημονικού αντικειμένου – δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση αξιόπιστο τρόπο μοντελοποίησης ενός πολύπλοκου προβλήματος.
Δεν είναι όμως μόνον ο Trichet. Το πρόβλημα είναι γενικό. Η ΕΚΤ διοικείται από μια απίστευτη κλίκα, μια απίθανη δράκα ατόμων που θεωρούν ότι το μοναδικό κριτήριο που πρέπει να ικανοποιηθεί είναι η επίτευξη μιας συγκεκριμένης (συνήθως αυθαίρετα ορισμένης) τιμής πληθωρισμού! Με βάση την επιπέδου νηπιαγωγείου μοντελοποίηση που έκαναν για το πρόβλημα της οικονομίας κάποτε (δηλαδή στις καλές μέρες), ο στόχος επετεύχθη: ο πληθωρισμός στις χώρες της ευρωζώνης σπάνια άγγιξε το 3% και συνήθως ήταν πιο κάτω από το “μαγικό” 2% που είχε μετατρέψει σε φετίχ ο “φωστήρας” Trichet και η κλίκα του. Μια χαρά – αν εξαιρέσουμε, βέβαια, το ότι οι οικονομίες των χωρών της ευρωζώνης έχουν καταρρεύσει (ή οδεύουν προς κατάρρευση) και το τραπεζικό σύστημα είναι με το ένα πόδι στον τάφο.
Αυτό το μαγικό 2% του πληθωρισμού, πόση βοήθεια άραγε μπορεί να προσφέρει στο 21,2% των Ισπανών που είναι άνεργοι; Στο 14,6% των Ιρλανδών που είναι επίσης άνεργοι; Στο 17% (και βάλε) των Ελλήνων; Στα εκατομμύρια των Ευρωπαίων που έμειναν άνεργοι λόγω της φούσκας των ακινήτων; Ω ναι, στην Ευρωζώνη υπήρξε μια απίστευτη φούσκα ακινήτων, η οποία “ξέφυγε” από την προσοχή του “ικανότατου” κυρίου Trichet.
Αν ο (υποτίθεται) ικανός και ευφυής κ. Trichet και οι παχυλά αμειβόμενοι (από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους, μην το ξεχνάμε) υφιστάμενοί του ήταν όντως ικανοί και ευφυείς, θα είχαν παρατηρήσει τον υπερδιπλασιασμό των εμπορικών τιμών των ακινήτων σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Ελλάδα μεταξύ 1998 και 2006 – τιμές όμως που, ακριβώς επειδή δεν αντιστοιχούσαν σε κάποια συγκρίσιμη αύξηση στα ενοίκια, θα έπρεπε να βάλουν σε υποψίες όλους αυτούς τους μανδαρίνους ότι έχουμε να κάνουμε με φούσκα, γιατί η αύξηση των εμπορικών τιμών των ακινήτων δεν ακολουθούσε τους “νόμους” της αγοράς ακινήτων.
Είναι να απορεί κανείς πώς άνθρωποι με τόσο πολυδιαφημιζόμενες και διατυμπανιζόμενες ικανότητες και γνώσεις όπως ο Trichet και οι βοηθοί (μανδαρίνοι) του δεν κατάφεραν να πάρουν χαμπάρι αυτές τις φούσκες και τις στρεβλώσεις που προκαλούσαν. Αλλά κι αν τις είχαν πάρει είδηση (λέμε τώρα…), είχαν έστω κάποια θεωρία, κάποια προσδοκία για το πώς οι οικονομίες θα αντικαθιστούσαν αυτήν τη ζήτηση (που κυμαινόταν περίπου στο 10% του ΑΕΠ) που προκαλούσαν οι φούσκες; Βέβαια, τα πράγματα γίνονταν χειρότερα από το γεγονός ότι σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρωζώνης είχαν φούσκες ακινήτων – όχι όλες σε τόσο σημαντικό βαθμό. Κι ακόμα χειρότερα γίνονταν τα πράγματα από το γεγονός ότι οι φούσκες αυτές φούσκωναν ακόμη περισσότερο από τις τράπεζες και τα παιχνίδια τους.
Πολύ σωστά επισημαίνει ο Baker στο άρθρο που αποτέλεσε την αφορμή γι’αυτό μου το ποστ ότι είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς ένας διοικητής κεντρικής τράπεζας θα έβλεπε την οικονομική κατάσταση στα έτη 2004-6 και δεν θα ανησυχούσε για την επερχόμενη καταστροφή. Τα σημάδια υπήρχαν – κι ήταν πάρα πολύ ισχυρά και ορατά για όλους, εκτός από τους ιεροκήρυκες του νεοφιλελευθερισμού (δηλαδή τα γνωστά και μη εξαιρετέα δωσίλογα παπαγαλάκια των ΜΜΕ και της μπλογκόσφαιρας) και την ΕΚΤ. Η (πάσχουσα) κυρίαρχη αφήγηση υπαγόρευε τότε πως όποιος τολμούσε να προειδοποιήσει για το επερχόμενο κραχ έπρεπε να στιγματιστεί ως “τρελός”, “παρανοϊκός”, “συνωμοσιολόγος” ή μέλος της “παλαβής Αριστεράς”. Αντί η ΕΚΤ να προβεί στην ανάληψη των ανάλογων ρυθμιστικών ενεργειών, συνέχισε να κλείνει τα μάτια και τα αυτιά της και να ασχολείται με τη διατήρηση του πληθωρισμού στο 2%.
Επίτηδες ή λόγω βλακείας; – Οι ένορκοι ακόμα δυσκολεύονται να βγάλουν άκρη.
Το πιο εξοργιστικό είναι ότι, ακόμη και μετά την κατάρρευση των οικονομιών της Ευρωζώνης που επήλθε και λόγω της φούσκας των ακινήτων που ανέφερα πριν, ο αρχιερέας της καταστροφής κ. Trichet διατήρησε την ψυχοπαθολογική του εμμονή στο κριτήριο “πληθωρισμός στο 2%”. Την ώρα που η Fed μηδένιζε τα επιτόκιά της, η ΕΚΤ ανέβαζε το δικό της στο 1,5% “για να αποφύγει τον κίνδυνο αύξησης του πληθωρισμού”.
Εδώ και δυο σχεδόν χρόνια, η ΕΚΤ, μαζί με τα φιλαράκια της στην Τρόικα, έχει στραγγαλίσει όχι μόνο την Ελληνική οικονομία, αλλά και τις οικονομίες όλου του κόσμου, προσπαθώντας να ξεζουμίσει τις μεθοδευμένα υπερχρεωμένες χώρες με “μεταρρυθμίσεις” (ή μάλλον απορρυθμίσεις) και υποχωρήσεις που ταπεινώνουν ολόκληρους λαούς, αφαιρούν την αξιοπρέπεια από εκατομμύρια συνανθρώπους μας (ανεξαρτήτως της εθνικότητάς τους) και, μέσω της τιμωρητικής και εξευτελιστικής αφαίρεσης της εθνικής κυριαρχίας χωρών που δεν συμμορφώνονται με τις ψυχοπαθολογικές εμμονές του “κυρίου” Trichet και της κουστωδίας του, τις μετατρέπουν σε κακέκτυπα της μεσοπολεμικής “Δημοκρατίας της Βαϊμάρης” και τις οδηγούν με πιθανότητα 100% στην άνοδο της ακροδεξιάς, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Ο Baker θεωρεί τραγικό να αφήσουμε τον Trichet να συνταξιοδοτηθεί νομίζοντας ότι έχει κάνει καλή δουλειά. Εγώ το βρίσκω εγκληματικό. Από την άλλη όμως, είναι πάρα πολύ πιθανό να εξυπηρετεί άλλα συμφέροντα και όντως, γι’αυτά τα συμφέροντα να έκανε πολύ καλή δουλειά. Αυτό θα μας το δείξει το μέλλον – δηλαδή το πού θα δουλέψει μετά ο “κύριος” Trichet. Ηθικά όμως, συμφωνώ με τον Baker ότι είμαστε απολύτως υποχρεωμένοι να τον ταπεινώσουμε – δεν είναι δυνατόν ένας τραπεζίτης που έβλαψε τόσο πολύ 27 χώρες να χαίρει ασυλίας, ατιμωρησίας και, ακόμα χειρότερα, επαίνου. Είναι επίσης καθήκον μας απέναντι στην Επιστήμη να καταστεί ο Trichet παράδειγμα προς αποφυγή, παράδειγμα αποτυχημένου και ανίκανου αναλυτή και ανεπαρκούς επιστήμονα – όχι να τον δούμε να αποτελεί… μοντέλο για τους μελλοντικούς φοιτητές των οικονομικών σχολών, οι οποίοι θα καταλήξουν να ακολουθήσουν τα καταστροφικά του χνάρια.
UPDATE: Προσθέτω επίσης στο αρχικό άρθρο πληροφοριακό υλικό που έφεραν οι συνιστολόγοι Omadeon και Ολογιστής σχετικά με τη διαμαρτυρία Ελλήνων φοιτητών σε ομιλία του (υποτίθεται) ικανότατου και ερίτιμου κυρίου Trichet στην πρωτεύουσα του Τετάρτου Ράιχ:
Βίντεο από το Radiobubble:
Και το άρθρο στο ιστολόγιο “Real Democracy Now! Berlin/GR”:
Shortlink: http://wp.me/p3Ayp-3Ow
http://omadeon.wordpress.com
